Part 4: Wicked Family Feuds
ตอนที่ 4: ศึกสายเลือดอำมหิต

In one way, at least, kings and queens are like the rest of us: Sometimes

families just don't get along. The big difference is that if a family feud got

a tad ugly, they could call out the knights and have themselves a little war.

Consider the sad story of King Henry II. His take on family fealty was

expressed in painting he had commissioned for the royal chamber at

Westminster. It represented four eaglets preying upon the parent bird,

the fourth poised at the parent's neck, prepared to gouge out the eyes.

"The four eaglets," the 12th-century king is reported to have said,

"are my four sons who cease not to persecute me even unto death.

The youngest of them, whom I now embrace with so much affection,

will some time in the end insult me more grievously and dangerously

than any of the others."

Alas, the king's prophecy came true. After successfully ruling a sprawling

portion of Europe in addition to his English kingdom, Henry faced

rebellion after rebellion from his sons. He had his eldest son, Henry,

crowned as his successor --the only man given that honor while his father

was still alive --but to little avail. And the king gave young Henry and his

next two sons, Geoffrey and Richard, title to portions of his vast domain.

But they weren't satisfied with waiting for their father's demise; the princes

wanted the power as well as the titles.

Prodded by their mother, Henry's bitterly estranged and often imprisoned

wife, Eleanor of Aquitaine, the sons rose against the king in various

combinations over the years, often finding a willing partner in France's,

Louis VII. Even after Henry the Young King died in 1183 and Geoffrey

was killed in a tournament in 1186, the father had no peace. Richard,

angered at what he saw as his father's obvious preference for John,

allied himself with France's Phillip II, and in July 1189 they dealt King Henry

a humiliating defeat. When given a list of names of those who had fought

against him, Henry was shocked to find John's name among them.

The youngest son, sensing his father's defeat, had turned against him.

Faced with John's betrayal, Henry turned his head away and according to

his chroniclers said, "Enough; now let things go as they may; I care no

more for myself or for the world. ...Shame, shame on a conquered king.

" Soon after, the despairing Henry died in bed. Richard became king.

John, holding to family tradition, tried to overthrow his brother several times.

Richard forgave him and when he died in battle in 1199, John finally took

the throne he so coveted.

Let's move on to Henry IV. Exiled from England by his cousin Richard II,

Henry returned while the king was in Ireland, usurped the throne

and then had him killed. Richard II was the first casualty of the Wars

of the Roses, which were basically one long, very bloody family squabble

between the Lancasters and Yorks. Edward IV pulled the same stunt

on his cousin, Henry VI, and became the first of the York kings.

Henry VIII sought to avoid such clashes by having any relatives remotely

close to the throne unceremoniously executed. That included Margaret,

Countess of Salisbury, who was pushing 70. She put up quite a fight

on the scaffold. Running around and around the chopping block to avoid

the headsman, she was eventually hacked to death by her pursuer.

Henry's two daughters, Mary and Elizabeth, continued the fine tradition.

Mary, daughter of Henry's first wife, Catherine of Aragon, came to loathe

her half-sister Elizabeth, daughter of her mother's supplanter, Anne Boleyn.

While resentment over her mother's poor treatment certainly played a role

in her hatred, Catholic Mary also feared that Protestant Elizabeth would

undermine her throne and sow Protestant rebellion against her. She kept

her sister under house arrest, then sent her to the dreaded Tower of

London, had Parliament declare her a bastard and threatened her with

death or banishment from the kingdom. Elizabeth, however, outlived Mary

and inherited her crown, going down in history as "Good Queen Bess."

A century later, Mary II and Anne, sisters and queens, had a massive falling

out over Anne's choices for friends. Before that, however, they were devoted

sisters, allied in their common quest to dethrone their father, James II.

For all the royal family nastiness, none matched the bitter and ugly

relationships between the Hanoverian kings of the 18th and 19th

centuries and their sons. Perhaps it had something to do with the fact

that kings did not like to be confronted with their own mortality and

sons waiting in the wings proved to be glaring reminders. Or maybe

they just repulsed one another. To begin with, George I could hardly

stand the sight of the future George II. Father and son, in fact,

rarely saw one another except for occasional events where decorum

demanded it. These meetings invariably resulted in venomous outbursts

between the two, with the king once ordering the arrest of the prince.

The younger George went so far as to establish a separate court rivaling

his father's, where the prevailing entertainment was mocking the king,

especially his penchant for fat and ugly mistresses.

George II's relationship with his own son, Frederick, was less than tender.

"Our first-born is the greatest ass, the greatest liar, the greatest canaille

and the greatest beast in the whole world, and we heartily wish he were

out of it," George declared. The king once broke off marriage negotiations

for Frederick and a princess of Prussia, remarking, "I did not think that

grafting my half-witted coxcomb upon a mad woman would improve

the breed." Fred, for his part, called his father "an obstinate,

self-indulgent, miserly martinet with an insatiable sexual appetite."

Next came George III and the father-son hatefest lived on. After suffering

the devastating loss of the American colonies, George III was further

humiliated by his son, George, the Prince Regent. Making the rounds

in London clubs, the prince delighted audiences with wicked imitations

of his dad's ranting, drooling bouts with insanity.

Mercifully, George IV had no sons.

อย่างน้อยก็มีีอยู่เรื่องหนึ่งที่กษัตริย์และราชินีทรงประสบเช่นเดียวกับสามัญชน คือเรื่อง

ความขัดแย้งในครอบครัว แต่ที่ต่างกันที่สำคัญก็คือ ถ้าเป็นเรื่องขัดแย้งเล็กๆน้อยๆ

พระองค์ท่านแค่เพียงระดมกำลังอัศวินออกไปทำศึกให้สักหน่อยก็สิ้นเรื่อง

ดูเรื่องน่าเศร้าของพระเจ้าเฮ็นรีที่ 2 เป็นตัวอย่าง   ความรู้สึกรักใคร่ผูกพันกันภายใน

ครอบครัวของพระองค์นั้น เห็นได้ชัดจากภาพที่ทรงสั่งให้วาดประดับอยู่ในท้องพระโรง

ของมหาวิหารเวสต์มินเตอร์ ซึ่งเป็นภาพลูกเหยี่ยวสี่ตัวที่จ้องจะขย้ำพ่อเหยี่ยว

โดยลูกนกตัวที่สี่เล็งจ่อคอหอยของพ่อเหยี่ยว และเตรียมพร้อมที่จะจิกลูกตา

ทั้งสองข้าง กล่าวกันว่า พระองค์ได้ตรัสว่า "ลูกเหยี่ยวทั้งสี่ คือโอรสทั้งสี่ของเรา

ซึ่งไม่ยอมหยุดจองล้างจองผลาญเราจนกว่าเราจะตาย ตัวเล็กสุดที่เรากำลังกกกอด

ด้วยความรัก จะลบหลู่เรา และในที่สุดจะนำทุกข์ภัยมหันต์มาสู่เรายิ่งกว่าตัวอื่นๆ"

อนิจจา คำพยากรณ์ของพระองค์กลายเป็นความจริง ด้วยภายหลังจากที่ทรงประสบ

ความสำเร็จในการแผ่ขยายอาณาเขตปกครองของอังกฤษออกไปถึงบางส่วนของยุโรป

พระเจ้าเฮ็นรีที่ 2 ทรงเผชิญกับการก่อการกบฎของบรรดาโอรสครั้งแล้วครั้งเล่า แม้ว่า

พระองค์จะทรงแต่งตั้งเจ้าชายเฮ็นรี โอรสองค์ใหญ่เป็นรัชทายาท โดยเป็นเจ้าชาย

องค์เดียวที่ดำรงตำแหน่งนี้ในขณะพระบิดายังทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ แต่ก็ไม่ได้ช่วย

แก้ไขสถานการณ์ให้ดีขึ้นได้   และแม้ว่าเจ้าชายเฮ็นรีและโอรสอีกสององค์ถัดไป

ได้แก่เจ้าชายเจฟฟรี และเจ้าชายริชาร์ด จะได้รับยศศักดิ์พร้อมแบ่งปันที่ดินอาณาจักร

อันกว้างใหญ่ไปแล้วก็ตาม   บรรดาโอรสต่างก็ยังไม่พอใจ เนื่องจากประสงค์จะได้

ครอบครองทั้งยศศักดิ์และทรัพย์สิน ไม่ต้องการที่จะรอจนกว่าจะสิ้นพระบิดา

ดังนั้น ตลอดระยะเวลาหลายปี โดยมีพระนางเอลานอร์แห่งอากิแตน พระมารดา

คอยยุยงอยู่อีกแรงหนึ่ง เนื่องจากพระนางขมขื่นที่พระเจ้าเฮ็นรีที่2 ทรง

เหินห่างหมางเมิน   มิหนำซ้ำยังทรงสั่งคุมขังพระนางอยู่เนืองๆ   บรรดาโอรสจึง

รวมกลุ่มต่อต้านพระองค์อยู่เนืองๆ โดยมีพระเจ้าหลุยส์ที่ 7 ของฝรั่งเศสเป็นแนวร่วม

ด้วยความเต็มใจ   จวบแม้กระทั่งเจ้าชายเฮ็นรี่สิ้นชีวิตเมื่อปีค.ศ. 1183 และ

เจ้าชายเจฟฟรีย์ปราชัยถูกสังหารจากการประลองยุทธ์ เมื่อปี ค.ศ. 1186 พระเจ้าเฮ็นรีที่ 2

ก็ยังทรงไม่มีความสงบสุขอยู่ดี เนื่องจากเจ้าชายริชาร์ดโกรธเคืองที่พระองค์โปรดปราน

เจ้าชายจอห์นมากกว่าอย่างเห็นได้ชัด จึงเข้าร่วมกับพระเจ้าฟิลลิปที่ 2 แห่งฝรั่งเศส

เมื่อเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1189 ทำให้พระเจ้าเฮ็นรีที่2 ทรงพ่ายแพ้ในการรบครั้งอัปยศนี้

ครั้นรายชื่อของแนวร่วมต่างๆที่ต่อต้านถูกเปิดเผย ทรงตกพระทัยยิ่งนักเมื่อพบว่า

มีชื่อของเจ้าชายจอห์นรวมอยู่ด้วย พระโอรสองค์เล็กพระองค์นี้ ตระหนักถึงความปราชัย

ของพระองค์ จึงแปรเปลี่ยนไปเป็นปฏิปักษ์ต่อพระองค์ เมื่อทรงทราบว่าถูกพระโอรส

องค์เล็กทรยศหักหลัง พระองค์จึงทรงท้อแท้ทอดอาลัย ตามจดหมายเหตุได้บันทึก

ถ้อยคำที่พระองค์ตรัสไว้ว่า "พอกันที อะไรจะเกิดก็ให้มันเกิด เราจะไม่ใส่ใจอีกต่อไป

ไม่ว่าจะเป็นตัวเรา หรือใครๆ .น่าละอายนัก กษัตริย์ผู้ปราชัย"   จากนั้นไม่นาน

พระเจ้าเฮ็นรีที่ 2 ผู้สิ้นหวังทรงสิ้นพระชนม์ในที่บรรทม และเจ้าชายริชาร์ดขึ้นครองราชย์

เจ้าชายจอห์นก็เจริญรอยตามขัติยประเพณีด้วยการพยายามล้มล้างพระเชษฐาหลายครั้ง

แต่ก็ได้รับการอภัยโทษทุกครั้ง จวบจนเจ้าชายริชาร์ดสิ้นพระชนม์ในสมรภูมิเมื่อปี ค.ศ. 1199

เจ้าชายจอห์นจึงได้ขึ้นครองบัลลังก์สมความปรารถนา

ย้อนกลับมาเรื่องของพระเจ้าเฮ็นรีที่ 4 หลังจากที่ทรงถูกพระเจ้าริชาร์ดที่ 2 ผู้เป็นพระญาติ

ิเนรเทศไป สบโอกาสที่พระเจ้าริชาร์ดที่ 2 ไปพำนักอยู่ที่ไอร์แลนด์ จึงทรงย้อนกลับมา

ช่วงชิงบัลลังก์ แล้วสั่งสังหารพระเจ้าริชาร์ดที่ 2 จึงนับได้ว่าพระเจ้าริชาร์ดที่ 2 ทรงเป็น

เหยื่อรายแรกของสงครามดอกกุหลาบ ซึ่งเป็นสงครามนองเลือดล้างราชวงค์ระหว่าง

ราชวงศ์แลงคาสเตอร์ และราชวงศ์ยอร์ค ที่ต่อสู้กันยืดเยื้อเป็นระยะเวลายาวนาน

พระเจ้าเอ็ดวาร์ดที่ 4 ก็ทรงดำเนินกลยุทธเช่นเดียวกันนี้กับพระเจ้าเฮ็นรี่ที่ 6 ผู้เป็นพระญาติ

แล้วขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์พระองค์แรกของราชวงศ์ยอร์ค ส่วนพระเจ้าเฮ็นรีที่ 8

ทรงเลือกที่จะหลีกเลี่ยงการต่อสู้ชิงบัลลังก์ดังที่เคยเป็นมา จึงทรงสั่งประหารพระญาติ

ทุกพระองค์ที่มีสิทธิ์สืบทอดบัลลังก์อย่างไร้คุณธรรม ไม่เว้นแม้แต่มากาเร็ตผู้เป็น

เคานเตสส์แห่งซาลิสเบอรีซึ่งมีวัยใกล้ 70 ปี นางต่อสู้ขัดขืนบนตะแลงแกง วิ่งวนรอบๆ

แท่นประหารหนีเพชรฆาตผู้ไล่ตัดศีรษะของนาง แต่ในที่สุดก็ถูกฟันจนถึงแก่ความตาย

พระนางแมรีและพระนางอลิซาเบธ ธิดาทั้งสองพระองค์ของพระเจ้าเฮ็นรีที่ 8 ก็ทรง

เจริญรอยตามประเพณีนิยมเช่นกัน กล่าวคือ พระนางแมรี ธิดาในพระนางแคเธอรีนแห่ง

อารากอน มเหสีองค์แรกของพระเจ้าเฮ็นรีที่ 8 ทรงเกลียดชังที่พระนางอลิซาเบธผู้เป็น

ขนิษฐาต่างพระมารดาในพระนางแอน โบลีน ที่ได้ครองตำแหน่งมเหสีแทนที่พระมารดา

ของตน  นอกจากทรงเคียดแค้นแทนพระมารดาแล้ว พระนางแมรีผู้ทรงเป็นคาธอลิก

ยังทรงหวั่นเกรงว่าพระนางอลิซาเบธผู้ทรงเป็นโปรแตสแตนท์ จะคิดล้มล้างบัลลังก์

ของพระนาง และยังเกรงว่าจะซ่องสุมพวกโปรแตสแตนท์ก่อการกบฏ จึงทรงกักบริเวณ

พระนางอลิซาเบธให้อยู่เฉพาะในราชฐาน และในเวลาต่อมาได้ส่งไปคุมขังที่

ป้อมปราสาทแห่งกรุงลอนดอนอันน่าสะพรึงกลัว พร้อมทั้งให้รัฐสภาประกาศว่า

พระนางอลิซาเบธเป็นลูกนอกสมรส อีกทั้งขู่ว่าจะสำเร็จโทษ หรือเนรเทศออก

นอกราชอาณาจักร อย่างไรก็ตาม พระนางอลิซาเบธทรงมีพระชนม์ยืนนานกว่าพระนางแมรี

และทรงได้สืบทอดมงกุฏในเวลาต่อมา ทั้งยังได้รับการบันทึกในประวัติศาสตร์ว่าเป็น

"ราชินีเบสส์ผู้ครองใจประชาชน"

ศตวรรษต่อมา พระนางแมรีที่ 2 และพระนางแอน สองราชินีพี่น้อง ทรงวิวาทกันอย่างรุนแรง

เกี่ยวกับการเลือกพระสหายของพระนางแอน ทั้งๆที่ก่อนหน้านั้น ทรงเป็นพี่น้องที่

กลมเกลียวปรองดองเพื่อผลประโยชน์ซึ่งกันและกัน โดยร่วมมือกันล้มล้างบัลลังก์ของ

พระบิดา พระเจ้าเจมส์ที่ 2

ในบรรดาเรื่องน่ารังเกียจภายในราชวงศ์ต่างๆ ไม่มีราชวงศ์ไหนเกินกว่าราชวงศ์แฮนโอเวอร์

ในช่วงศตวรรษที่18 และ 19 ความสัมพันธ์ระหว่างกษัตริย์กับโอรสมีแต่ความเลวร้ายและขมขื่น

อาจเนื่องจากว่า กษัตริย์ทั้งหลายทรงเห็นว่าบรรดาโอรสเหมือนหอกข้างแคร่ที่คอยจะ

สืบทอดบัลลังก์ หรืออาจเพราะว่าต่างฝ่ายต่างก็จ้องที่จะโค่นล้มซึ่งกันและกัน นับตั้งแต่

พระเจ้าจอร์จที่ 1 พระองค์ไม่อาจทนพบหน้าของพระเจ้าจอร์จที่ 2 ในอนาคตไม่ได้

ที่จริงแล้ว ทั้งสองพ่อลูกไม่ค่อยจะได้พบปะกันสักเท่าใด ยกเว้นในราชพิธีสำคัญๆเท่านั้น

แต่ทุกครั้งที่พบกันก็มักจะปะทะกันอย่างดุเดือด จนกระทั่งมีอยู่ครั้งหนึ่งที่องค์กษัตริย์

ทรงบัญชาให้จับกุมเจ้าชายจอร์จ ส่วนเจ้าชายจอร์จถึงกับแยกออกไปตั้งราชวังแข่งกับ

พระบิดา และกิจกรรมบันเทิงหลักของราชวังแห่งนี้คือการแสดงล้อเลียนกษัตริย์

โดยเฉพาะเรื่องที่พระองค์โปรดปรานเหล่าสนมนางกำนัลที่อ้วนอัปลักษณ์เป็นพิเศษ

ส่วนความสัมพันธ์ระหว่างพระเจ้าจอร์จที่2 กับเจ้าชายเฟรเดอริคพระโอรสนั้น

หยาบกระด้างยิ่งนัก พระองค์เคยตรัสว่า "บุตรชายคนโตของเราโง่เง่าที่สุด

ขี้ปดมดเท็จ ต่ำทราม และป่าเถื่อนที่สุดในโลก เราอยากให้เขาหายไปจากโลกนี้จริงๆ"

ครั้งหนึ่ง พระเจ้าจอร์จที่2 ได้ทรงล้มเลิกการเจรจาสู่ขออภิเษกระหว่างเจ้าชายเฟรเดอริค

กับเจ้าหญิงแห่งปรัสเซียพระนางหนึ่ง โดยทรงตั้งข้อสังเกตว่า "เราไม่คิดว่า

การต่อกิ่งเจ้าทึ่มของเราเข้ากับผู้หญิงบ้าคนหนึ่ง จะช่วยให้ได้พันธุ์ที่ดีขึ้นมาได้"

ในขณะที่ เจ้าชายเฟรเดอริคก็ให้นิยามพระบิดาว่าทรงเป็น "คนเอาแต่ใจตัว หัวดื้อ

เจ้าระเบียบ จอมงก หมกมุ่นในกามคุณไม่รู้จักอิ่ม"

เรื่องบาดหมางกันระหว่างพระบิดากับโอรส ยังดำเนินต่อเนื่องมาจนถึงรัชสมัยของพระเจ้า

จอร์จที่ 3 ไม่เพียงแค่ทรงสูญเสียอาณานิคมในอเมริกาไปจนหมดสิ้นเท่านั้น   พระองค์

ยังทรงได้รับความอัปยศจากการกระทำของเจ้าชายจอร์จ พระโอรสผู้สำเร็จราชการ

แทนพระองค์อีกด้วย เนื่องจากเจ้าชายได้เที่ยวไปตามแหล่งบันเทิงสโมสรต่างๆ

ทั่วกรุงลอนดอน และแสดงกิริยาล้อเลียนพระอาการบ้าคลั่งเสียสติของพระบิดา

ที่พูดเพ้อเจ้อ น้ำลายยืด จนเป็นที่ชอบใจของผู้พบเห็น

นับว่าพระเจ้ายังทรงเมตตา พระเจ้าจอร์จที่ 4 ทรงไม่มีโอรสเลย

      wilaip@yahoo.com