|
|
|
|
|
|
|
ประสูติ พระพุทธเจ้ามีพระนามเดิมว่า สิทธัตถะ โคตมะ ประสูติ ณ สวนลุมพินีวัน (ปัจจุบันนี้เรียกว่า รุมมิเดแขวงเปชวาร์ ประเทศเนปาล) ซึ่งอยู่ระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์ กับกรุงเทวหะ ในวันเพ็ญเดือน 6 (วิสาขะ) ปีจอ เมื่อก่อนพุทธศาสนาศักราช 80 ปี ทรงเป็นพระโอรสของพระเจ้าสุทโธทนะ กษัตริย์ศากยวงศ์ผู้ครองกรุงกบิลพัสดุ์ (เมืองหลวงของแคว้นสักกะ) กับพระนางสิริมหามายา ราชธิดาของกษัตริย์โกลิยวงศ์ ผู้ครองนครเทวทหะ ในสมัยนั้นมีดาบสองค์หนึ่งชื่อ อสิตะ หรือกาฬเทวิล ผู้ซึ่งเป็นคุ้นเคยและเป็นที่นับถือของราชตระกูลมาก เมื่อได้ทราบข่าวการประสูติของพระราชกุมาร จึงเข้าไปในพระราชวังเพื่อขอชมพระกุมาร เมื่อท่านได้เห็นพระกุมารมีลักษณะเลิศ ก็ทราบว่าต่อไปในภายหน้าพระกุมารนี้จะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า จึงได้ลุกขึ้นจากอาสน์คุกเข้าลงถวายอัญชลีแล้วกราบลงที่พระบาทพระกุมาร แล้วก็ทรงหัวเราะก้องไปทั้งปราสาท เพราะเห็นว่าเป็นลาภของตนที่ได้เห็นพระกุมารซึ่งมีลักษณะอันประเสริฐเช่นนั้น แต่เมื่อพิจารณาเห็นว่าตนจะต้องตายเสียก่อนจึงพลาดโอกาสที่จะได้มรรค ผล และนิพพาน มีความเสียดายนัก จึงได้ร้องด้วยเสียงอันดัง บรรดาพระบรมวงศานุวงศ์ได้เห็นดังนั้นจึงพากันพิศวงยิ่งนัก ต่างก็พากันไถ่ถามพระดาบส เมื่อได้ทราบว่าพระกุมารจะเป็นผู้มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ต่อไปในภายหน้า ต่างก็พากันกราบพระกุมาร แม้พระเจ้าสุทโธทนะเองก็ยอกรกราบอภิวันทนาการพระกุมารเช่นกัน แล้วดาบก็ทูลลากกลับเมื่อพระกุมารประสูติได้ 5 วัน พระเจ้าสุทโธทนะทรงทำพิธีทำนายลักษณะและขนานพระนามโดยเชิญพราหมณ์ 108 คนมาเลี้ยง แล้วได้คัดเลือกเอาพราหมณ์ชั้นยอด 8 คน ให้เป็นผู้ทำนายลักษณะพระกุมารพราหมณ์ 7 คน ได้ทำนายเป็นนัย คือ ถ้าพระกุมารครองความเป็นฆราวาสต่อไป จะได้เป็นบรมจักรพรรดิ ถ้าพระกุมารออกบรรพชาจะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า เป็น ศาสตจารย์เอกของโลก แต่โกณฑัญญะพราหมณ์หนุ่มได้ทำนายไว้ประการเดียวว่า พระกุมารจะต้องออกบรรพชา และจะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าอย่างแน่นอน แล้วพราหมณ์เหล่านั้นก็ได้ก็ขนานพระนามพระกุมารว่า สิทธัตถะซึ่งหมายความว่า ต้องการอะไรเป็นสำเร็จทุกอย่าง ฝ่ายพระนางสิริมหามายาพระราชมารดา เมื่อประสูติพระกุมารได้ 7 วัน แล้วก็ทิวงคต โดยเหตุนี้พระเจ้าสุทโธทนะจึงได้ทรงมอบภาระเลี้ยงดูพระกุมารให้แก่พระนางปชาบดีพระน้านาง ซึ่งเป็นพระชายาพระเจ้าสุทโธทนะเหมือนกัน แม้ในกาลต่อมาพระนางมีโอรสองค์หนึ่ง คือ เจ้าชายนันทะ และราชธิดาองค์หนึ่งคือ เจ้าหญิงรูปนันทา ก็ตาม ถึงกระนั้นพระนางกHมิได้ทรงนำพาที่จะทะนุบำรุงให้ยิ่งไปกว่าเจ้าชายสิทธัตถะ วั นหนึ่งเป็นวันพระราชพิธีแรกนาขวัญ พระเจ้าสุทโธทนะพร้อมด้วยอำมาตย์ราชบริพาร พราหมณ์คหบดี ได้เสด็จไปทำพิธีแรกนาขวัญ ณ ทุ่งนาหลวง และได้เชิญพระกุมารออกไปด้วยโดยจัดที่ประทับไว้ให้ใต้ต้นหว้าใหญ่ มีพระพี่เลี้ยงนางนมบริบาลแวดล้อม ขณะที่พระราชาเสด็จลงทำพิธีไถนาเป็นปฐมฤกษ์พร้อมด้วยอำมาตย์ราชบริพารชั้นผู้ใหญ่รวม 108 ไถนั้น พวกพี่เลี้ยงก็ออกมาชมด้วย ทิ้งพระกุมารไว้ในม่านแต่พระองค์เดียวเมื่อพระกุมารอยู่ตามลำพังพระองค์เดียวก็ทรงลุกขึ้นเจริญภาวนาอานาสติกัมมัฏฐาน ยังปฐมฌานให้เกิดขึ้นได้ เวลานั้นเป็นเวลาบ่าย เงาแห่งต้นไม้ทั้งหลายได้ชายไปตามตะวันทั้งสิ้น แต่เงาไม้หว้าที่ประทับปรากฏตรงอยู่เสมือนเวลาเที่ยง ครั้นพระเลี้ยงทั้งหลายกลับเข้าในม่านเห็นพระกุมารอยู่ในลักษณะเช่นนั้นก็พิศวงจึงออกไปกราบทูลให้พระเจ้าสุทโธทนะทรงทราบ เมื่อพระราชเสด็จไปเห็นก็ทรงรู้สึกอัศจรรย์พระทัยจึงยอพระหันต์ถวายอภิวาทพระกุมารเป็นคำรบสองเมื่อพระราชกุมารมีพระชนม์ได้ 7 พรรษา พระราชบิดาได้ทรงรับสั่งให้สร้างสระน้ำสำหรับพระกุมารและบริวารลงเล่น มี 3 สระด้วยกัน ปลุกอุบลบัวขาวสระหนึ่งปลูกประทุมบัวหลวงสระหนึ่ง และลูกปุณฑริกบัวขาวสระหนึ่ง ครั้นพระราชกุมารมีพระชนม์เจริญวัย 8 พรรษา ควรศึกษาศิลปวิทยาได้แล้ว พระราชบิดาก็ทรงนำไปมอบไว้ในสำนักครู วิศวมิตร ซึ่งเป็นครูประจำราชสำนัก สั่งสอนพระกุมารทุกสกุล เจ้าชายสิทธิธัตถะได้ทรงศึกษาศิลป์ศาสตร์ 18 ประการ ได้อย่างว่องไวจนสิ้นรู้อาจารย์ ได้แสดงความเฉลียวฉลาดในหมู่พระญาติ ไม่มีพระกุมารอื่นจะเทียมเท่า รู้เมื่อพระราชกุมารมีพระชนม์ได้ 16 พรรษา พระราชบิดา ได้ทรงรับสั่งให้สร้างปราสาทขึ้น 3 หลังเพื่อให้เหมาะสมแก่การที่จะประทับอยู่ใน 3 ฤดู และให้สร้างลงในบริเวณอุทยานเดียวกัน มีทางเดินติดต่อกันทั้ง 3 หลัง เมื่อสร้างพระราชบิดายังไม่ให้เจ้าชายขึ้นประทับจนกว่าทำการอภิเษกแล้ว จึงได้ไปสู่ขอพระเจ้าหญิงยโสธราพิมพา ราชธิดาพระเจ้าสุปปพุทธะ แห่งกรุงเทวทหะ มาอภิเษกให้ แล้วก็ให้ประทับอยู่อย่างสำราญในปราสาททั้ง 3 จนเจ้าชายสิทธัตถะมีพระชนมายุ 29 พรรษา วันหนึ่งเจ้าชายสิทธัตถะมีพระทัยปรารถนาจะเสด็จประพาสพระอุทยาน จึงรับสั่งให้นายฉันนะมหาดเล็กจัดรถเทียมด้วยม้า 4 ตัว ขับเที่ยวไปในอุทยาน ขณะที่กำลังเพลิดเพลินอยู่นั้นได้ทอดพระเนตรเห็นทูต คือ เทวดาจำแลงองค์เป็นชายผมหงอกขาว หลังโกง ถือไม้เท้ายันกันล้ม เดินกะโผลกกะเผลกไปในระหว่างทาง ก็ทรงแปลกพระทัย จึงถามนายฉันนะว่า ชายผู้นี้ทำไมจึงรูปร่างผิดกับคนทั่ว ๆ ไปเมื่อทรงทราบว่าเป็นธรรมดาที่ทุกคนจะต้องชราด้วยกันทั้งนั้น ก็บังเกิดสังเวชพระทัยเสด็จกลับพระราชวัง วันต่อเมื่อเจ้าชายได้เสด็จประพาสพระอุทยานอีก ก็ทรงพบคนเจ็บและคนตายในวาระที่สองและที่สาม ก็ทรงถามพังเช่นคราวก่อน เมื่อทรงทราบว่าเป้นของธรรมดาที่ทุกคนจะต้องเจ็บ จะต้องตาย ก็ทรงสลดสังเวชพระทัยเป็นทวีคูณ แต่ในวาระที่สี่ได้ทรงพบภาพบรรพชิตนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์ มีกิริยาสำรวมน่าเคารพเลื่อมใสยิ่งนัก จึงทรงถามนายฉันนะอีก เมื่อทรงทราบว่าเป็นผู้สงบ ไม่มีอันตราย ก็ทรงพอประทัยในบรรพชา ทำให้เจ้าชายมีพระทัยผ่องแผ้วเบิกบาน จึงเสด็จเที่ยวอยู่ในพระอุทยานตลอดวัน ในวันนั้นเองเจ้าหญิงพิมพาได้ประสูติโอรส พระเจ้าสุทโธทนะจึงให้มหาดเล็กไปทูลเจ้าชายให้ทรงทราบพระองค์กำลังพระทัยน้อมไปในบรรพชา จึงออกพระโอษฐ์ว่า ห่วงบังเกิดขึ้นแก่เราแล้ว ตั้งแต่นั้นมาพระราชกุมารจึงได้นามว่า ราหุล ซึ่งแปลว่า ห่วง แล้วในตอนเย็นพระองค์ ๕ ก็เสด็จกลับพระราชวัง เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะได้ประสบพบว่าคนเราจะต้องเกิด แก่ เจ็บ ตาย และความเกิด แก่ เจ็บ ตาย นี้แหละเป็นเหตุทำให้เกิดทุกข์ แล้วจึงทรงดำริต่อไปว่าสภาพทั้งปวงย่อมมีของแก้กัน เช่น มีร้อนก็มีเย็นแก้มีมืดก็มีสว่างแก้ มีทุกข์ก็ต้องมีสุขได้ และความสุขนั้นจะต้องพ้นไปเสียจากความเกิด แก่ เจ็บ ตาย ถ้ายังอยู่ในเพศฆราวาสก็คงหาทางแก้ทุกข์มิได้ ในตอนดึกคืนวันหนึ่ง เมื่อทรงมีพระชนมายุได้ 29 พรรษา ก็ตัดสินพระทัยเสด็จออกบรรพชา โดยยอมหนีจากพระนางพิมพาพระ วรชายาคู่บารมีและโอรสราหุลสุดที่รักปานดวงพระทัย สละโภคสมบัติ ยศศักดิ์รัชทายาท และอำนาจวาสนาทั้งสิ้น แล้วเสด็จหนีออกจากพระราชวังที่ประทับโดยม้าทรงชื่อ กัณฐกะ พร้อมกับมหาดเล็กฉันนะในยามราตรี ถึงฝั่งตรงข้ามของแม่น้ำอโนมา(ซึ่งกั้นพรมแดนระหว่างแคว้นสักกะกับแคว้นมัลละ) ทรงตัดพระเมาลีด้วยพระขรรค์ และทรงเปลื้องเครื่องประดับต่าง ๆ ออกแล้วสวมใส่ชุดนักบวช อธิฐานเพศเป็นบรรพชิต เพื่อแสวงหาทางแห่งความพ้นทุกข์ต่อไป ครั้งแรกพระโคดมได้ประทับอยู่ ณ ป่ามะม่วงชื่อ อนุปิยอัมพวัน ริมฝั่งแม่น้ำอโนมา ฝั่งเมืองสาวัตถีอยู่ถึง 7 วัน จึงเสด็จมุ่งตรงไปยังกรุงราชคฤห์ แคว้นมคธ ฝ่ายโกณทัญญะพราหมณ์ เมื่อได้ข่าวว่าเจ้าชายสิทธัตถะออกบวชแล้ว จึงได้ชวนบุตรพราหมณ์ที่เคยไปร่วมทำนายลักษณะเจ้าชายออกบวชตาม บางคนก็เชื่อ บางคนก็ไม่เชื่อ จึงมีผู้บวชตามเพียง 5 คน รวมทั้งโกณทัญญะพราหมณ์ อีก 4 คน คือ วัปปะ ภัททิยะ มหานามะ และอัสสชิ ทั้ง 5 นี้ รวมเรียกว่า ปัญจวัคคีย์ ทั้ง 5 คนนี้ได้ตัดสินใจออกบวชติดตามมหาพระโคดมต่อไป และพระเจ้าพิมพิสารผู้ครองแคว้นมคธ เมื่อได้ทรงทราบข่าวการเสด็จออกบรรพชาของเจ้าชายสิทธัตถะ จึงได้เสด็จไปยังสำนักพระโคดม และได้ทูลถามถึงความเป็นมา วัตถุประสงค์ที่มา เมื่อทรงทราบว่าพระโคดมเป็นราชตระกูลในราชวงศ์ศากยะแห่งกรุงบิลพัสดุ์เกิดเบื่อโลกคิดออกบวชเพื่อกาทางพ้นทุกข์เช่นนี้ พระองค์ทรงชักชวนพระโคดมอยู่กับพระองค์ โดยทรงสัญญาว่าจะแบ่งราชสมบัติให้ปกครองกึ่งหนึ่ง ซึ่งได้รับการปฏิเสธจากพระโคดมโดยสุภาพ
ตรัสรู้ เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะมีพระชนม์ได้ 29 พรรษาก็ได้มีเหตุดลใจให้เจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกบวช เพราะขณะเสด็จประพาสพระราชอุทยานทรงเห็น คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และบรรพชิต ดังนั้นพระองค์ทรงคิดหาทางดับทุกข์ดังกล่าว โดยทรงตัดสินพระทัย ออกบวช ณ ริมฝั่งแม่น้ำอโนมานทีเพื่อค้นหาสัจธรรมที่จะช่วยเหลือชาวโลกให้พ้นทุกข์ หลังจากนั้นได้เสด็จไปทรงศึกษาในสำนัก อาฬาร ดาบสและ
อุทกดาบส
จนหมดสิ้นความรู้แต่ก็ทรงพิจารณาว่า
ไม่ใช้ทางที่จะพ้นทุกข์พระองค์จึงได้ลาดาบสทั้งสองนั้นไป
แล้วไปตั้งความเพียรใหญ่อยู่ที่ตำบลอุรุเวลา
ไม่ช้าพวกบุตรพราหมณ์ทั้ง
5
มีโกณฑัญญะเป็นหัวหน้า ที่เรียกว่าพวกปัญจวัคคีย์
ก็ตามไปปฏิบัติด้วยคิดว่า
พระมหาบุรุษจักเป็นพระพุทธเจ้าในไม่ช้า
ในขณะนั้นพระองค์ได้เริ่มทรงบำเพ็ญ
"ทุกรกิริยา"
คือ ทรงอดอาหารก่อน จนกระทั่งซูบผอม แล้วทรงเจริญอัปปาณกฌาน
คือกลั้นลมหายใจ และ ทุกรกิริยาอย่างอื่นอีกอยู่ตลอด
6
พรรษา
เมื่อทรงเห็นว่าไม่ใช่หนทางแห่งการดับทุกทรงเลิกทรมานพระองค์แล้วกลับมาเสวยอาหาร
ฝ่ายพวกปัญจวัคคีย์เห็นว่าพระองค์ทรงเลิกทุกรกิริยาแล้ว
จักไม่สำเร็จแน่
จึงพากันทิ้งพระองค์ไปอยู่ที่ป่าอิสิปตนะ  ปรินิพพาน
หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสรู้แล้ว พระองค์ได้เสด็จไปเทศนาโปรดปัญจวัคคีย์
ทั้ง
5 ได้แก่ โกณฑัญญะ วัปปะ ภัททิยะ มหานามะ และ อัสสชิ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน
ในวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 8
ทรงปฐมเทศนา "ธรรมจักกัปปวัตนสูตร"
ซึ่งมีใจความสำคัญ 3 ตอน คือกลางที่เรียกว่า "มัชฌิมาปฏิปทา"
หรืออริยมรรค มีองค์ 8
เมื่อทรงแสดงธรรมเสร็จแล้วพระโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรมเป็นองค์แรก จึงกล่าวว่า
"สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีเกิดขึ้นเป็นธรรมดา
สิ่งนั้นทั้งหมดมีดับเป็นธรรมดา" พระโกณฑัญญะทูลขอบวช พระทุทธเจ้าจึงทรงประทานอุปสมบทให้
เรียกว่า "เอหิภิกขุอุปสัมปทา"
และในวันที่แสดงปฐมเทศนานั้นเรียกชื่อว่า วันอาสาฬหบูชา
เป็นวันที่มีพระรัตนตรัยครบทั้ง 3 ประการ คือ พระพุทธ
พระธรรม และ พระสงฆ์
- พระยสะ
กับหายอีก 54 คน
- สถานที่ประสูติ คือ สวนลุมพินีวัน
สถานที่ต่าง ๆ เหตุสำคัญที่เกิดขึ้น Copyright 2004. All right reserve by sittisak@thaimail.com
|
