Podstawy Judaizmu cz.6

Jabne, Tanaici i powstanie Miszny

W I wieku n.e w Jabne (gdy upadło centrum religijnego w Jerozolimie) powstała wielka uczelnia religijna, która skupiała najwybitniejszch uczonych, na czele nich stał Jochanan ben Zakaj, a po jego śmierci Gamliel Młodszy. Uczniowie w Jabne tacy jak Jehoszua ben Chanania, Akiba ben Josef, Elazar ban Hurkenos, Tarfon póżniej założyli póżniej własne uczelnie m.in w Lud, Pekiin, czy też Benej-Brak. Jeden z tych uczonych Rabi Akiba ben Josef, zgromadził podobno ich ponad 20 tysiecy, rabi Akiba jako jeden z nielicznych poparł powstania Bar-Kochby, rzymianie skazali Rabiego Akibę na śmierć, darto jego żywe ciało żelaznymi grzebieniami, zginął w 139 roku nowej ery.

Gdy uczelnia w Jabne została rozgromiona przez Rzymian, uczeni przenieśli się do Galilei. Powstały wtedy nowe uczelnie w Tyberiadzie, Tzipori, Usza, te ostanie miasto stało się centrum nauk judaistycznych, na której czele stał Szymon ben Gamliel syn Gamliela z Jabne. Po śmierci Szymona ben Gamliela, na czele uczelni w Uszy i Sanhedrynu stanął jego syn Rabi Jehuda Hanasi, on to zebrał wyniki działalności wielu pokoleń uczonych żydowskich, ten dorobek został zebrany w ksiegach Miszny. Jehuda Hanasi przeniósł także siedzibę nauk, jak i Sanhedrynu do Bet-Szaarim.

Już w czasach Wielkiego Zgromadzenia, zakładano domy modlitewne oraz szkoły. Kapłani (Kohanim) powoli tracili od tego czasu na znaczeniu na rzecz soferim (pisarzy) oraz nauczycieli (rabanim). Dawne pismo fenickie zostało zastąpione przez pismo asyryjsko-babilńskie, które rozwinęło się w pismo kwadratowe hebrajskie.

Uczonych okresu postbiblijnego nazywano Tanaitami (Tanaiim). Miszna oznacza "powtórzenie" napisana została w języku hebrajskim, i zawiera naukę wszystkich pokoleń tanaitów i ich szkół. Bardzo ważne miejsce w tym dziele zajmują szkoły dwóch uczonych, Hillela i Szamaja.

Miszna składa się z sześć części tzw sedarim (porządków) z których każda część obejmuje kilkanaście massichtot (traktatów) razem jest ich 63.

Seder I: Zeraim (nasiona) - zajmuje się problemami związanymi z rolnictwem.
Seder II: Moed (święto) - zajmuje się sprawami świąt i dni uroczystych.
Seder III: Naszim (kobiety) - problemy małżeńskie i kobiet.
Seder IV: Nezikin (szkody) - stosunki ekonomiczne między ludzmi.
Seder V: Kodaszim (świętości) - obrzędy religijne.
Seder VI: Tohorot (rzeczy czyste) - czystość i nieczystość rytualna.