|
Dünyanýn gerçek denizci uluslarý kahramanlýk simgesi olan gemilerini ölüme
terk etmeyip müze haline getirerek genç nesillere aktarýrlar. Bunun pek çok örneði
þu anda Ýngiltere, Japonya, ABD'de (bir Alman denizaltýsý da dahil) yaþamaktadýr....
Biz ise; Türkiye'mizin üç tarafý denizlerle çevrili, biz Barbaros'un torunlarýyýz,
doðuþtan denizci milletiz diye boþ boþ öðünürken koca Yavuz'u jilet yaptýk,
Çanakkale'de destan yazmýþ þanlý Nusret mayýn gemisinide Mersin Limaný
içinde çamura gömdük....
Nusret 1910 yýlýnda Almanya'ya sipariþ edilmiþ, 04.12.1911 tarihinde Kiel'de Schiffs
& Maschinenbau AG tezgahlarýndan denize indirilmiþtir. Dar alanlarda kolayca manevra yapabildiði
ve az su çektiðinden mayýn alanlarý üzerinde güvenle dolaþabildiði
için donanmamýzýn en gözde mayýn gemisiydi.

(Nusret , 1915)
Yýl 1915, yer Çanakkale Boðazý...
Yedi düvelin yenilmez armadasý sonunda gelmiþ Boðaz'a dayanmýþ, 'Hasta Adam!'
diye nitelediði Osmanlý Ýmparatorluðu'na son darbeyi indirip, O'nu tarih sahnesinden silmek
için fýrsat bekliyor...
18 Mart 1915, saat 10:58, Ýngiliz ve Fransýz'larýn, dünyanýn o güne deðin
görmediði güçte ve sayýdaki savaþ gemilerinden oluþan donanmasý,
Ýngiliz Amiral De Robeck komutasýnda hücum eder...
Üstün ateþ gücüne sahip dev savaþ gemileri Türk'lerin o eski toprak tabyalarýný
bir bir havaya uçurarak direniþlerini kýrar ve boðazýn içlerine doðru
ilerler ama o anda ne olduðunu bile anlayamadan ardý ardýna bir Fransýz ve iki Ýngiliz
savaþ gemisi, müthiþ patlamalarla sarsýlarak Boðaz'ýn sularýna gömülür.
Müttefiklerin öteki muharebe gemileri ve kruvazörlerinde de aðýr hasarlar vardýr.
Düþman bu korkunç can ve mal kaybý karþýsýnda paniðe kapýlýr
ve geri çekilir. Zafer Türk'lerin, 'Çanakkale geçilmez' olmuþtur...
Peki! 18 Mart 1915 günü, Çanakkale'de savaþýn kaderini ne deðiþtirmiþti?
Güverte Kýdemli Yüzbaþý Tophaneli Ýbrahim oðlu Hakký komutasýndaki
Nusret mayýn gemisinin 8 Mart 1915 tarihinde, yaðmurlu, sisli ve kapalý bir sabah saat beþte
Erenköy koyuna döktüðü 26 mayýn Bouvet, Irresistible ve Ocean savaþ gemilerini
Boðaz'ýn derinliklerine gömmüþtü. Mayýn Grup Komutaný Güverte
Kýdemli Yüzbaþý Nazmi Bey'in direktifleriyle, Müttefik gemilerinin tam manevra sahasýna
dökülen, 5 metre derinliðe, 100 metre aralýklarla býrakýlarak mayýn arayýcýlarý
tarafýndan 10 gün boyunca fark edilemeyen ve ilk defa boðaza dik deðilde paralel olarak döþenen
26 mayýn bize o gün bu büyük zaferi armaðan etmiþtir.

(Nusret'in mayýn döþeme tertibatý)
365 tonluk Nusret ve 26 mayýný onlarý batýrdý; Fransýz savaþ gemisi
Bouvet 12.205ton, Ýngiliz savaþ gemileri Irresistible 15.000 ton ve Ocean 12.950 ton.(Toplam 40.155ton).
Ve diðerlerini yaralayýp savaþ sahnesinden kaçýrdý; Ýngiliz muharebe
kuruvazörü Inflexible 17.250 ton, Fransýz savaþ gemileri Gaulois 11.260 ton ve Suffen 12.750
ton.(Toplam 41.260ton). Bir baþka deyiþle, Nusret kendisinden 222 kat fazla tonajý savaþ
dýþý býrakmýþtýr...
Bu küçücük gemi ve Türk'lere kazandýðý büyük zafer, Çanakkale'de
acý maðlubiyeti tadan, Ýngilizlerin maðrur yöneticisi Churchill'e þunlarý
söyletir:
''1915 yýlýnda bütün Avrupa'da milyonlarca insanýn hayatý ortaya konmuþ,
büyük taaruzlar yapýlmýþtý....2-3 milyon asker ölü ve yaralý
bulunmakta, 4-5 bin harb gemisi denizlerde dolaþmakta idi...Fakat bunlardan hiçbirisi, Nusret'in döktüðü
mayýnlar kadar harbin devamýna ve düþmanýn geleceðine etkili olacak bir baþarý
gösterememiþtir.
1918-1926 arasýnda Ege ve Marmara'da mayýn arama/tarama hizmetlerinde kullanýlan Nusret, 1937'de
'Yardým' adýný alarak dalgýç gemisi olarak kulanýldý.1939 yýlýnda
tekrar 'Nusret' ismini aldý. 1955'te müze gemi olmasý için çalýþmalar
baþladý ancak sonuç vermedi. 1958 yýlýnda 'Nusret' hizmet dýþý
oldu ve 1962 yýlýnda K. Kalkavan ve Ýsmail Kaptanoðlu deniz taþýmacýlýk
kuruluþuna satýldý. 1962-66 yýllarýnda büyük bir tadilat ile kargo
gemisi oldu ve Kaptan Nusret adýný aldý. Nusret'ten kurtarýlabilen bir iki parça
gemi eskisi, bu þanlý geminin hatýrasýný yaþatmak üzere Ýstanbul
Beþiktaþ'taki Deniz Müzesinde sergiye kondu. 1979 yýlýnda A. Tombul ve 1980'de Mustafa
Okan Kardeþleri Kollektif Þirketine satýldý.

(Orjinal planlarýndan yola çýkýlarak
yapýlan maketi)
1989 yýlýnda gemi artýk bakýmsýzlýk yüzünden
zor yüzdürülmektedir, hatta Mersin Liman'ý içinde bir kez yan yatar, liman vinçlerinin
yardýmý ile düzeltilir...
Unutulmuþluðun verdiði acý dolu günler, yýllar birbirini kovaladý ve 16
Nisan 1990 tarihinde, Çanakkale kahramaný þanlý Nusret mayýn gemisi KKTC'nin
Magosa Limaný'na, bir zamanlar mayýn taþýyarak vatan kurtardýðý ambarlarýndaki
çivi, kontraplak, maya ve zippo çakmaktan oluþan kargosunu götürmek için Mersin
Limaný'ndan çýkarken alabora olarak battý. Nusret yýllarýn verdiði
yorgunluk ve unutulmuþluða daha fazla dayanamamýþtý....
1990 yýlýnda su altýndan Nusret'in çýkarýlmasý için profesyonel
dalgýç Enez Ediz kurtarma gemisiyle bir batýk çýkarma operasyonu düzenledi
ve gemi tekrar yüzdürülerek gün ýþýðýna kavuþturuldu.
Ama o gün bugündür O'nu yine ne hatýrlayan, ne de bir soran var. Ortaklar arasýndaki
anlaþmazlýklar yüzünden Nusret oracýkta yýllarca hareketsiz, hurda halinde
beklemiþ durmuþ. Ve sonunda gemi sahipleri geçtiðimiz yýl bakýmsýzlýktan
kýrýlan Nusret'i, hiç bir iþe yaramayacaðý düþüncesiyle,
Kýzýlay'a ve Mersin Devlet Hastahanesi'ne hibe etmiþler. Koca gemi bir zamanlar Çanakkale'de
kurtardýðý ulusun ihanetiyle, artýk Mersin'de tek baþýna mücadele ediyor...
Çanakkale'de ise, orjinal planlarýndan yola çýkýlarak yapýlan maketi,
Nusret'in boþluðunu doldurmaya çalýþýyor. Gerçek Nusret yarý
batýk Mersin Limaný'nýn içinde çürümekteyken, Çanakkale'de
maketi hergün boyanýp kapýlarýný ziyaretçilere açýyor...
Þanlý Nusret'in sonu bu olmamalýydý. Görkemli bir müze olmalýydý
o..... Belki kazandýðý zaferin 84. yýldönümünde hatýrlanýr........
Geminin özellikleri :
Boy: 40.2 mt.
En: 7.5 mt.
Draft: 3.4 mt.
1200 hp. ,15 knts., 40 mayýn kapasitesi var, 2X47mm top. (1915)
|