Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından, Rusya'nın eski etki alanını yeniden kazanma amacının ağırlıklı olarak hissedildiği  Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) 1991 yılında kurulmuştur. Katılımcı ülke sayısı 12 olan Topluluğa Baltık Cumhuriyetleri hariç, tüm eski  Sovyetler Birliği Cumhuriyetleri üye  bulunmaktadır. Üye ülkeler sırasıyla; Azerbaycan, Beyaz Rusya, Ermenistan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan, Rusya Federasyonu ve Ukrayna dır.

BDT pazarı  yaklaşık 240 milyonluk  nüfusu ile dünyanın en büyük pazarları arasında yer almaktadır. Ülkemiz girişimcileri tarafından BDT pazarının henüz küçük bir bölümü keşfedilmiştir, hala önemli ticari fırsatların  bulunduğu  BDT pazarında başarılı olmanın en önemli koşulu, ekonomik yapı ve işleyiş bakımından biribirine çok benzerlikler gösteren BDT ülkelerinin kendine özgü yapılarını, ticaret pratiklerini kısacası BDT gerçeğini öğrenmek, anlamak ve bu doğrultuda strateji geliştirmekten geçmektedir.

 

Haritayı büyütmek için üzerine "tık"layınız

Beyaz Rusya, Kazakistan, Rusya ve Ukrayna Devlet Başkanları   Ortak Ekonomik Alan Kurulması Anlaşması konusunda görüşmelerde bulunmak üzere Ukrayna’nın Yalta şehrinde  23 Mayıs 2004 tarihinde zirve toplantısı düzenlediler.  Ukrayna’nın Yalta şehrinde zirveyi değerlendiren Rusya devlet Başkanı Vladimir Putin: “Bağımsız Devletler Topluğu (BDT) üyeleri arasında ortak ekonomik alan kurulması Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) ilkelerine aykırı değil, zira OEA üyesi devletler yeni  bir örgüte girmiyorlar, bu devletler hepsi beraber  OEA’yı kuruyorlar”. yorumunda bulunmuştur.

OEA’nın gelecek zirve toplantısı 15 Eylül 2004 tarihinde Kazakistan’ın başkenti Astana’da yapılacak. Astana’ zirvesine kadar OEA konusunda öncelikli hedeflerin belirlenmesi gerekiyor.

Ortak  Ekonomik Alan Anlaşması   Rusya Parlamentosu Duma Tarafından da  20 Nisan 2004, Federesyon Konseyi tarafından  da 22 Nisan 2004 tarihinde onaylanmıştı. Söz konusu anlaşmanın yürürlüğe girmesi halinde, anlaşmasının icrası ilk olarak devlet başkanları konseyi tarafından, ortak gümrük tarifelerinin kabül edilmesinden sonraki aşamada ise teşkil edilecek  devletler üstü  bir organ tarafından yürütülmesi planlanıyor.  OEA’nın gerçekleşmesi kurucu ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları ve çıkar çatışmaları nedenleriyle oldukça zor görülüyor.

-<>- Beyaz Rusya ve Rusya Federasyonu arasında Birleşik Devlet Kurulması Anlaşması uyarınca: iki ülke arasında aşamalı olarak ortak hukuk,  ekonomik, kambiyo, savunma ve serbest mal ve hizmet dolaşımını teminen çalışmalar yürütülmektedir.

Beyaz Rusya-Rusya Federasyonu entegrasyonunun ilk adımı 1995 yılında iki ülke arasında imzalanan  Dostluk ve İşbirliği Anlaşması ile başlamıştır. İki ülke arasındaki işbirliğini derinleştiren diğer önemli anlaşmalar ise 1996,  1998 ve 26 Ocak 2000 tarihlerinde imzalanmıştır.

2000 yılında imzalanan Anlaşma ile Beyaz Rusya pek çok alanda egemenlik hakkını  üst kurullara devretmesi ön görülmüştür.  Bu kurullar, her iki ülke liderlerinden oluşan Yüksek Konsey, Bakanlar Konseyi ve iki meclisli  parlamentodur.

Yüksek Konsey, Birliğin yürütme organı olup, Birlik bütçesini ve uluslararası anlaşmaları onaylama yetkisine sahiptir. Her bir ülkenin veto hakkı bulunmakta ve Konseye başkanlık sıra ile yapılmaktadır.

Bakanlar Konseyi, her iki ülkenin başbakanları, dışişleri bakanları, ekonomi ve maliye bakanlarından oluşmaktadır. Bakanlar Konseyi’nin görevi dış politika ve savunma politikalarının koordinasyonu ve para, maliye ve kredi politikalarının uyumlaştırılması da dahil olmak üzere, ortak bir ekonomik alan oluşturulmasıdır. Gümrük tarifelerinin tamamının uyumlaştırılmasının 2005 yılından önce gerçekleştirilmesi yapılan anlaşmalarda ön görülmüş olmasına rağmen bu prosedürün yavaş işlediği görülmektedir. Rus Rublesinin Beyaz Rusya’da da milli para birimi olarak kulllanılması  anlamına gelen para sistemlerinin bütünleştirilmesinin ise önümüzdeki 5-6 yıl içinde gerçekleşmesi planlanmış bulunmaktadır. 

Birlik Anlaşması  uyarınca, Rusya Federasyonu ve Beyaz Rusya bağımsızlıklarını ve ulusal kimliklerini koruyacak ve Birleşmiş Milletlet  ve diğer uluslar arası kuruluşlarda ayrı  ayrı  varlık göstermeleri ön görülmektedir.  

-<>-  Avrasya Ekonomik Topluluğu (AET) Beyaz Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Rusya ve  Tacikistan  arasında  gümrük birliğinin  sağlanmasını takiben  ortak ekonomik alanın kurulmasını hedef alınmıştr.  Topluluğu kuruluş anlaşması  10 Ekim 2000 tarihinde imzalanmış, Mayıs 2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Mayıs 2002 tarihinde Moldova ve Ukrayna, Nisan 2003’te ise Ermenistan AET’ye gözlemci olarak katılmışlardır.  Entegrasyon Komitesi  Rusya’nın başkenti Moskova’da ve Kazakistan’ın Almaatı şehrinde  faaliyet göstermektedir. Mayıs 2002 tarihinde AET Devletlerarası Konseyi tarafından alınan karar gereğince (DTÖ’ye üye olan Kırgızistan hariç olmak üzere) Topluluk üyeleri devlet başkanları seviyesinde Dünya Ticaret Örgütüne katılım konularını koordine etmektedirler. AET’nin faaliyetlerinin iyileştirmesi ile ilgili güncel konuları ele alan 27 Nisan 2003 tarihli AET Duşanbe Zirvesinde onaylanan Avrasya Ekonomik Topluluğun 2003-2006 yılları için öncelikli geliştirme programı uyarınca enerji, ulaştırma, tarım gibi  reel sektör  işbirliğinin hızlandırılmasını hedef alınan konular arasında bulunmaktadır.  

10.Dönem Avrasya Ekonomik Topluluğu(AET) devlet başkanları zirvesi Haziran 2004 tarihinde Kazakistan’ın başkenti Astana’da Beyaz Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Rusya ve Tacikistan devlet başkanlarının katılımıyla gerçekleştirildi.  10.dönem zirve toplantısında; üye ülkelerin birbirlerinin menkul kıymetler borsalarında ortak faaliyet yürütmelerine imkan sağlayacak hukuki belgeleri kabul edildi. 

Avrasya Ekonomik Topluluğu’nun hükümetler arası devlet başkanları zirve toplantısı 2005 yılında Moskova’da yapılacak.

-<>- Orta Asya İşbirliği Örgütü Merkezi Asya İşbirliği Örgütü uluslararası bölgesel bir örgüt olarak 28 Şubat 2002 tarihinde Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Tacikistan’ın tarafından kuruldu. Anılan örgüt kuruluş amacını; üye devletler arasında siyasi, ekonomik, bilimsel, çevre, kültür alanlarında işbirliği  ile üye ülkelerin toprak bütünlüğü tehdit edecek tehlikelerin önlenmesini  teminen karşılıklı olarak yardımlaşma, olarak  beyan etmiştir. Örgüt ayrıca, sınır ve gümrük kontrolleri konularında koordineli olarak hareket etmek ve   tek ekonomik alan kurulmasına yönelik politikaların  uyumlaştırılmasını hedeflemektedir. Rusya 18 Ekim  2004 tarihinde örgüte tam üye olarak katılmıştır. Üye ülkeler:  Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Rusya, Tacikistan

-<>- Ortak Güvenlik Anlaşması Beyaz Rusya,  Ermenistan,  Kazakistan, Kırgızistan, Rusya ve Tacikistan’ın katılımıyla 15 Mayıs 1992 tarihinde imzalanmıştır. Katılımcı ülkeler  Nisan 1999 tarihinde Antlaşmanın uzatılmasına ilişkin protokol imzalayarak, Orta Asya, Batı ve Kafkasya’da ortak güvenlik alt sistemleri oluşturmaya başlamışlardır.